Alexa
DOLAR 8,3465
EURO 9,6728
ALTIN 504,359
BIST 1112,37
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İzmir 19°C
Çok Bulutlu

Bayramı Kur’anca Anlamak ve Yaşamak

Bayramı Kur’anca Anlamak ve Yaşamak
24.05.2020 - 0:00
A+
A-

Bugün, Ramazan/Kur’an Bayramının” ilk günü…

Bayramı, Kur’anca anlamağa çalışarak kutlayalım. Önce,

Yurtiçi ve yurtdışındaki tüm yurttaşlarımızın;

Aldığımız her nefesin canlarını vatan, bayrak, namus uğruna verenlerin hediyesi olduğunu bilerek,

Tüm şehitlerimize yüce Allah’tan rahmet dilerken;

Şehit ailelerinin, gazilerimizin ve onların yakınlarının

Sınırda, sınırın ötesinde gece gündüz /yaz-kış demeden vatan savunmasında bulunan kahraman Mehmetçiklerimizin;

Siz Saygıdeğer Atatürk’e ve Cumhuriyet Değerlerine yürekten bağlı okuyucularımın ve daha nicelerinin bayramını sevgiyle, saygıyla kutluyorum.

Söze, bir şairimizin gönül dünyasından “Bugün Bayram Günü” diyerek mısralara döktüğü şiiriyle başlayalım:

Atamdan emanettir Cumhuriyet bana,
Gönlüm hep özgürlük ve demokrasiden yana,
Mustafa Kemal rehberdir, önderdir sana,
Selam, selam sana ülkemin kalbi Ankara.

Bayram’da bayraklarla süslenir cennet vatanım,
Kefildir geleceğime, Çanakkale’de kefensiz yatanım,
İnkılâplarını ve ilkelerini öğretir eli kalem tutanım,
Bugün bayram günü, ellerinden öpüyorum Atamın.

Bugün bayram günüdür, yolum Atatürk Yolu’dur,
Düşmeyelim ümitsizliğe, buralar cevher doludur.

İçinde Kadir gecesinin bulunduğu Ramazan’ın önemi, Kur’an’ın indirilmiş olmasından gelmektedir.

Esasen bu ayın ve bu gecenin “mübarekliği”

Tamamen ve sadece Kur’an’dan gelmektedir.

Çünkü Kur’an indirilmeden önce Ramazanın ve Kadir gecesinin bir önemi ve özelliği var mıydı?

Şimdi, Bu ramazan ayında biyolojik arınma ile

Zihinsel arınmayı birlikte yapabildik mi?

Sorusunu kendimize soralım lütfen…

Oruç tutularak uygulanan biyolojik saflaşma, temizlik biliniyor. Ancak “Zihinsel Arınma nedir”, nasıl gerçekleştirilir bu kadar biliniyor?

*Şirkten, kin, haset, çekememezlik, düşmanlık, intikam gibi olumsuz duygulardan oluşan kirlerden,

*Üst beyindeki potansiyel selim aklı kullanmamaktan oluşan ricsten ne kadar kendimizi arındırabildik acaba?

Esasen “zihinsel arınma ne şekilde yapılabilir?” sorusunun doğru cevabını “Kur’anca anlamak, düşünmek” bulmak gerekiyor.

Üst beyindeki potansiyel selim aklımız, hem ilahi, hem beşeri olmak üzere gerçek ve doğru bilgi, doğru haberlere her zaman çok muhtaçtır. Kur’an’a bu açıdan baktığımızda şu ayetleri görüyoruz:

Şüphesiz ki bu Kur’an, insanları en doğru ve en sağlam şeye; rüşte kılavuzlar ve düzeltmeye yönelik işler yapan müminlere kendileri için kesinlikle ve kesinlikle büyük bir ecir olduğunu ve ahrete inanmayan kişiler için Bizim, can yakıcı bir azap hazırladığımızı müjdeler.” (İsra; 9-10)

Takvaya yetenekli selim aklını işleterek (Bakara; 2) “takva sahibi olmak isteyenlere kılavuz olan Kur’an”, aynı zamanda  “Muhataplarını reşit kılarak hidayete eriştiren” (Cin; 2) kitaptır.

O halde Allah’ın koruması altına girerek takva sahibi olmak ve Kur’an’ın kılavuzluğunda reşit olmak isteyen Müslümanlar için aslında iki bayramı birlikte kutlayabiliriz.

Biri, bedensel arınmayı sağlayan Ramazan Orucu nedeniyle, Ramazan Bayramı;

Diğeri ise, Kadir gecesinde indirilen Kitap’la zihinsel arınmayı gerçekleştireceğimiz Kur’an Bayramı.

  1. Tarihsel Gelişimiyle Bayram

Kaşgarlı Mahmut’un tespitine göre bayram sözcüğünün aslı Farsça “Bezrem /bezram” olup, “sevinç ve eğlence günü” demektir. “Beyrem ve bayram” telaffuzu Oğuzlar’a aittir.

Bezram’ın, “bezm” “yiyip içme, konuşup eğlenme meclisi” kelimesinin “m” sesi düşmüş şekli olan “bez” ile “hoş ve sevinçli” anlamını taşıyan “ram” sözcüğünün birleştirilmesi sonucu elde edilmiş, “neşeyle konuşup eğlenme, yiyip içme meclisi” anlamında bir birleşik isim olduğu kabul edilmektedir.

Bayram kelimesinin Arapçası, sözlüklerde “âdet halini alan sevinç ve keder; bir araya toplanma günü” anlamlarıyla karşılanan “el-iyd”dir. Bu kelimenin aslının “ı-v-d” olduğu ve “tekrar dönmek” manasını taşıdığı bilinmekte ve lügatçiler tarafından “çünkü o her yıl yeni bir sevinçle döner” şeklinde yorumlanarak, mevsimlerin dönmesine bağlanmaktadır.

Arapların en büyük bayramı Hac’dır. Arapçada “ziyaret etmek” şeklinde de açıklanan hac,geri dönme, tekrar gitme”  kelimesi İbranicede “bayram” anlamında kullanılmakta olup, (hag) “h-v-g” “bir şeyin etrafında dönmek, dolanmak” kökünden gelmektedir.

Öte yandan, hac ibadetinin en önemli rükünlerinden biri tavaftır (Kâbe’nin etrafında dönmektir). Bu rüknün diğer adı ise, “d-v-r” “devretmek, dönmek” kökünden türeyen “devar”dır. Ve bu sözcüğün anlamı “bir şeyin etrafında dönme, dolanma”dır.

Böylece tarihin ilk çağlarından beri Arabistan yarımadasının en önemli kült merkezi olan Kâbe’nin etrafında dönme ibadetine, hepsinin de kelime anlamı “dönme” olan hac, iyd, tavaf ve devar adlarının verildiği görülmekte ve bunlardan,

Zamanla iydin Arapça, Süryanice ve İbranicede;

-Haccın ise, yalnız İbranicede “bayram” manasını kazandığı anlaşılmaktadır.

Kur’an’da “İyd” sözcüğü bir kez (MAİDE; 114) geçer.

  1. İslam Öncesinde Bayram

Bayramlar toplumların yaşamında görülen olağanüstü günlerdir. Bu günlerde yaşanan heyecanın derecesi, insanların ahlak anlayışlarıyla orantılı olmakta ve bazı toplumlarda, başka zaman yapılması hoş karşılanmayan, hatta suç oluşturan hareketlerin dahi bayramlarda, büyük bir serbestlik içinde yapılabildiği görülmektedir.

Örneğin; Katolik ve Protestanlarda büyük perhiz (paskalyadan önceki kırk gün) arifesine rastlayan karnaval ve faşing kutlamaları, bugün, “topluca deşarj olma” şeklinde yorumlanan bir eğlence çılgınlığına dönüşmüş durumdadır (Özellikle Rio karnavalı ve Münih faşingi).

  1. Eski Çağlarda Bayram

Bayramların en çok Eskiçağda kutlandığı görülmektedir.

Tasviri sanattan tanınan ilk bayram sahnesi, MÖ VI. binyıla ait Çatalhöyük duvar resimlerinde yer almaktadır.

Tasvir edilen sahne, bereketli geçen bir avdan sonra, boğa tanrının huzurunda yapılan, çok hareketli bir toplu dans şeklindedir.

  1. Çok Tanrılı Toplumlarda Bayram

İlkbahar yağmurlarının başlaması dolayısıyla,

İlk tohumların toprağa atılması,

İlk ürünün devşirilmesi,

Hasat, bağ bozumu gibi tarımla ilgili hemen her doğa olayı,

* İlahi bir hüviyetle tanrıların evlenmesi,

* Doğurması ve buna benzer şekillerde yorumlanarak birer bayramla kutlanmıştır.

Dini bayramların dışında;

Kazanılan yeni zaferler,

Eski zaferlerin yıldönümleri,

Hükümdar ailesinde meydana gelen evlenme ve doğum gibi olaylar

Yeni tahta geçmeler de, bayramlara konu olmuştur.

Bayramlarda dikkati çeken başlıca özellik, yeme içmeye çokça yer verilmesidir.

  1. Cahiliye Dönemi Araplarda Bayram

Cahiliye Dönemi Araplarının, ibadetleri, tanrı, heykel ve sembollerinin etrafında dönme şeklinde idi. Gerek bu ibadete gerek tapınılan taşa devar adı veriliyordu.

Genellikle bayramlarda görülen bu ibadet şekline;

İranlılar, Budistler ve Romalılarda rastlandığı gibi,

Şamanist Türkler’le Kızılderililerin ve Afrika yerlilerinin de totemlerin etrafında dans ettikleri bilinmektedir.

Medinelilerin kendilerine has dini bir milli bayramları yoktu. İranlılardan aynen aldıkları iki ünlü Mecusi bayramını kutluyorlardı.

Bu bayramların birincisi, ilkbaharın başladığını belli eden Nevruz, diğeri ise, sonbaharın başlangıcı olan Mihricandı.

  1. Eski Türklerde Bayram

Türklerin, İslamiyet öncesi birçok bayramları vardı. Hunların;

Devlet büyüklerinin her yılın başında, hükümdarın karargâhında toplanarak yer ve gök tanrılarına kurban kestikleri,

Beşinci ayda da Ötüken’e yakın bir yerde yine kurban kesildiği ve büyük törenler düzenlendiği bilinmektedir.

Hunların devamı olan Göktürkler’de;

Halkın, beşinci ayın ilk yarısında, Gök Tanrı’ya ve yerin ruhlarına kurban keserek büyük bir bayram yaptıkları bilinmektedir.

Ayrıca, Çin kaynaklarından,

Göktürk asilzadelerinin Ötüken’de atalarının çıktığına inandıkları mağaraya giderek, kutlama töreni yaptıkları öğrenilmektedir.

Dede Korkut kitabında anlatılan Bayındır Han’ın yıllık toyları da birer bayram olarak kabul edilebilir.

  1. İslami Dönemde Bayram

İslam kültüründe, Ramazan ve Kurban olmak üzere iki bayram olduğu görülüyor. Arapçada iydü’l-fıtr ve iydü’l-adha şeklinde adlandırılan her iki bayram da hicretin ikinci yılından itibaren kutlanmaya başlanmıştır. Esasen Ramazan orucu da ilk kez bu yıl farz kılınmış, bu ayı oruçla geçiren müminler, sonraki şevval ayının ilk üç gününü bayram olarak kutlamışlardır.

Bu nedenle bu bayrama ramazan bayramı veya bayramdan önce fıtır sadakası verildiği için, fıtır bayramı denilmiştir.

Türkiye’de bazı çevrelerde büyük bir olasılıkla bayramda şeker, lokum ve tatlı ikramı şeklinden dolayı, buna şeker bayramı da denilmektedir.

Kurban bayramı ise, bu günlerde kurban kesildiği için kurban bayramı denmiştir.

Bu iki bayramın dışında, Cuma günü haftanın önemli bir günü olarak kabul görmüştür.

Saygıdeğer Peygamberimizden çok sonraki günlerde, İslam dünyasında bazı gün ve gecelerin de bayram gibi kutlandığı görülmektedir. Ancak bilginlerin çoğu, bu vakitlerle ilgili olarak İslam toplumlarında zamanla gelenekleşen bazı kutlama biçimlerine, dini dayanağı bulunmayan bid’at türünden davranışlar oldukları gerekçesiyle karşı çıkmışlardır.

  1. Osmanlı Döneminde

Türk geleneğinde de ramazan ve kurban bayramları çok önemli kabul edildiğinden, bunlar yerleşmiş ve tören halini almış bir şekilde kutlanırdı.

Fatih Sultan Mehmet tarafından kanunlaştırılan, saraydaki bayramlaşmaların belli usul ve kaideleri vardı.

Padişahın bayramını tebrik edecek olanların adları, önceden saptanırdı.

  1. Cumhuriyetin İlânından Sonra

Bu dönemde milli bayramlar, resmi protokole dâhil edilmiş,

Dini bayramların kutlanması ise resmi protokolün dışına çıkarılarak gelenek olarak korunmuştur.

Bu dönemde de ramazan ve kurban bayramları, tarihsel çerçevede hemen aynı düzen içinde devam etmiş, bayram namazından sonra bayramlaşmalar, akraba ve dost ziyaretleri yapılmakta, bahşiş ve hediyeler verilmektedir.

Her milletin tarihinde çok önemli olaylar olabilir.

1071’de Malazgirt Meydan Savaşı ile

Anadolu’nun Türk vatanı halini alması destanlaşan şekliyle de tarihimizde önemli yerini almıştır.

Daha sonra Türklüğün ve İslamlığın, tarihten ve dünyadan silinmesi bağlamında, şer ittifakının, Türk yurduna karşı başlattıkları savaşlarda, Çanakkale’de, Anafartalar’da, Sakarya’da Dumlupınar’da karşı çıkılmış;

İzmir’in, İstanbul’un ve yurdun dört bir yandan işgaline karşı Mustafa Kemal ve Kuvayı Milliyeciler tarafından yürütülen Müdafaayı Hukuk Hareketiyle tam bağımsızlık ve İstiklal Savaşı çok büyük kahramanlıklar ve zaferle taçlandırılmıştır.

İşte, şu anda aldığımız her nefes,

Şehitlerimizin ve gazilerimizin hediyesi olup,

Kutsal vatan da onların kutsal emanetidir.

Milli, özgürlük ve egemenlik uğruna milletçe kazanılan zaferlerden sonra bugünleri kutlamak, milli bayramlarımızı oluşturmuştur.

Milli Bayramlarız Şunlardır:

29 Ekimde Cumhuriyet Bayramı,

23 Nisan’da Milli Egemenlik ve Çocuk Bayramı,

19 Mayıs’ta Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı,

30 Ağustos Zafer Bayramı.

– Düşman işgalinden Yerel Kurtuluş günleri de bayram coşkusuyla kutlanmaktadır.

Milletçe kutlanan bayramlar milli birlik ve bütünlüğün harcı ve devamını sağlayan dinsel ve kültürel mirasımızdır.

Sedat Şenermen       

Sedat Şenermen

Sedat Şenermen

İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü’nü bitirdiği 1970’den günümüze “Kur’an Araştırmaları” yapıyor. Bu çalışmalarıyla “Kur’an’ı Kur’an’dan Kur’anca Anlamak” yöntemini Kur’an’dan oluşturdu. Bu yöntemle; Kur’an’ı İlahi Mantığı Ve Kendi Bütünlüğü İçinde; Kavram bütünlüğü + Konu bütünlüğü + Sistem bütünlüğünde anlayıp anlatan konuşmalar yapıyor, makaleler ve kitaplar yayınlıyor. Hâlen “Konulu Sistematik Kur’an Sözlüğü” çerçevesinde kitap çalışmalarını sürdürüyor. Eserleri: 1) GAZİ MUSTAFA KEMAL’İN İSLAM /KUR’AN KÜLTÜRÜ (1 ve 2. Baskı, 2013), TOGAN Yayınları. 2) Akıl ve Bilim Işığında DİNLER VE DÜNYA EGEMENLİĞİ (Haziran 2013), TOGAN Yayınları. 3) Bilim ve Kur’an Dilinde KALP /AKIL (Mart 2014), TOGAN Yayınları. 4) MİLLİ İRADE NEDİR? (21 Yazar ile birlikte), İstanbul, 2014, ELMADAĞI Yayınları. 5) ATATÜRK, İSLAM ve LAİKLİK (Cumhuriyet Dönemi Din Öğretimi ve Eğitimi), İstanbul, 2015, ELMADAĞI Yayınları. 6) AKLIN KAYNAĞI İSLAM’DA BEYİN (SADR), Bilim ve Kur’an Dilinde, 2014, İstanbul, NERGİZ Yayınları. 7) İSLAM’DA ADALET (Adl, Kıst, Mizan, Hakk, Vasat), Temmuz 2015, NERGİZ Yayınları. 8) “Tarihsel Olaylarla AKIL TUTULMASI KİTLENME”, İstanbul, 2017, NERGİZ Yayınları. 9) ATATÜRK, İSLÂM VE LAİKLİK, HALİFELİĞİN KALDIRILMASI, İstanbul, 2017, NERGİZ Yayınları. 10) ATATÜRK VE TÜRK KADINI, İstanbul, 2018, NERGİZ Yayınları. 11) ŞEYTAN İÇİMİZDEKİ… DIŞIMIZDAKİ bireysel… küresel, İstanbul, 2019, Ulak Yayınları. 12) “Kur’an’ı Kur’an’dan Kur’anca Anlamak”, (Editör: Abdullah YILDIZ), Kur’an’ın Hayata Müdahalesi (Kitabı içinde: s. 31-38), İstanbul, 2004, Umran Yayınları. - MİLLİ İRADE BİLDİRİSİ imzacıları kapsamında Ekim 2013 tarihinden beri MİB çalışmalarına ”Milli İrade Birliği” sitesine yazıları ve konuşmalarıyla katılmıştır. - 1968-1969 yıllarında İSLAM MEDENİYETİ adlı aylık dergiyi yayınlamak. - Diyanet İşleri Başkanlığı’nca 15 günde bir yayınlanan DİYANET GAZETESİ’Nİ 1970’de kuruluşunu gerçekleştirerek, aynı zamanda aylık DİYANET DERGİSİ’NİN de bir süre yayınını sürdürmüştür. - Aylık UMRAN Dergisi’nde 1998, 1999 yıllarında “Kur’an Kavramlarını Kur’anca” ele alan makaleleri yayınlanmıştır.
Sedat Şenermen Tüm Yazıları
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.