Alexa
DOLAR 7,3865
EURO 8,7544
ALTIN 460,642
BIST 1083,83
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İzmir 36°C
Sıcak

Dalkavukluk ve Jurnalcilik

Dalkavukluk ve Jurnalcilik
07.02.2020 - 12:35
A+
A-

Baskı rejimleri aynı zamanda dalkavuk ve jurnalcilerin/espiyoncuların çığ gibi büyümesine neden olur. Osmanlı İmparatorluğunda padişah 2. Abdulhamit döneminde  espiyonculuk çok popüler meslekti, yağcılık ise ölçüsüzdü. Bu döneme tarihimizde ‘’İstibdat Dönemi’’ adı verilir. 30 yıl devam etmiştir. Abdulhamit diğer adıyla ‘’Kızıl Sultan’’ dalkavukluk, jurnalcilik, sansür, istibdat (baskı)  ‘’ konularında eline su dökülemez bir padişahtı. Gölgesinden korkan bir padişah olarak halkı çok  kotü bir istibdat rejimi altında  inletmiştir. Çok canlar yakmış, çok insanların hayatına neden olmuştur.

İstibdatla yönetilen Osmanlı İmparatorluğunda, potansiyel suçlu olarak algılanan halk sürekli baskı altında  tutulmuş, halka nefes aldırılmamıştır. Basını, kitapları, tiyatro oyunlarını , gösterileri her şey sansürlenmiştir. Öyle ki ticari ilanlar, kutu ve şişe etiketleri günlük kullanımda ne varsa hepsini sansürlemiştir. Halk konuşamaz olmuş, niye gözünün üzerinde kaşın var diyen jurnalcilerin elinden çok çekmiştir. Gazeteciler, düşünürler, toplum önderleri istibdat altında ezilmişlerdir.

Yaklaşık 30 yıl süren istibdat yönetimi sırasında  hiç kimse diğerine, baba oğula , kardeş kardeşe, akraba akrabaya, komşu komşuya güvenemez, bir birinden korkar hale gelmiştir. Halkı depresyona uğratmış, ruh hastası yapmıştır. Hemen hemen herkes istibdatın ağır tokatını yemiştir. Ahmet Rasim, Ali Ekrem Bolayır, Halit Ziya Uşaklıgil, Hüseyin Cahit Yalçın, Ahmet Emin yalman ve diğerleri başta gelmektedir.

İstibdat dönemini yaşayanlar bu dönemi çeşitli şekillerde ifade etmişlerdir. Belalı, Casuz dolu, espiyoncu , insanların sürüldüğü, hapse atıldığı, hafiyelerin kol gezdiği, herkesin yarın ne olacak endişesini taşıdığı, her türlü kötülüğün yapıldığı kara bir dönemdi. Basılı eserleri denetlemek için İçinde hafiyelerinde yer aldığı ‘’Encümen-i Teftiş ve Muayene’’ adı altında birde teşkilat kurulmuştu. Teftiş kurulunda kimler yoktu ki? Ulema diye adlandırılan başı sarıklılar, ilmiye sınıfından olanlar ? burada toplanmışlar ve astıkları astık, kestikleri kestik kararlar vermişlerdir. Okul kitaplarını, bilimsel eserleri denetliyor ve karar veriyorlardı. Karanlık dönemin kara icraatları olarak hafızalarda yer etmiştir.

Şair derki :

“Olur olmaz çizerler her kitaptan birtakım yerler

Edibim sanma ki yalnız senin divanı çizmişler.

Geçende encümende yok iken hayret bütün heyet

Arapça bir kitaptır zannıyla Kur’ân’ı çizmişler.(Bilim ve Ütopya Kasım 2013)

JURNAL: bir kimseyle ilgili olarak, yetkililere gizli veriler, kovlama, kötüleme yazısı. İlk önce gazete ve rapor manasına kullanılırken sonradan “hükümete ihbar” gibi olan hadiselere anlatmak için kullanılmıştır. İhbar, şikayet, polis raporu. İnsanı kötüleyerek verilen haber veya rapor. Jurnal ederek yetkililere, yöneticilere yaranmaya çalışan kimse. (TDK)

Hikaye bu ya: Devlet adamı dalkavuğa sorar, ‘’kaç yaşındasın ?’’ diye. Dalkavukta ‘’emrettiğiniz yaştayım’’ yanıtını verir.

ETİKETLER:
Bahattin Ayhan

Bahattin Ayhan

Araştırmacı-Yazarı.Tarih Türklerle Başlar,Türkiye Halkları,Antik Dönemden Günümüze,Köken-Dil-İnanç adlı kitapların yazarı
Bahattin Ayhan Tüm Yazıları
YORUMLAR
  1. GÖNÜL PINAR ATACI dedi ki:

    Bu özel ve özlü yazının çok değerli yazarı sevgili Bahattin AYHAN’a tebrikler ve en iyi dilekler. YAŞLARINI bile DALKAVUKLUK VE JURNALCİLİK hizmetinin ÇIĞ GİBİ BÜYÜMESİNE NEDEN OLAN BASKI REJİMLERİ’ndeki DEVLET ADAMI efendilerinin EMRİNE GÖRE belirleyen dalkavukların ve jurnalcilerin tümünün ise efendileriyle beraber canı cehenneme.