Alexa
DOLAR 7,8984
EURO 9,4244
ALTIN 460,683
BIST 1334,7
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İzmir 17°C
Parçalı Bulutlu

Ege’deki Kuvayı Milliye “Kıvılcımdan Aleve”

Ege’deki Kuvayı Milliye “Kıvılcımdan Aleve”
24.04.2020 - 23:00
A+
A-

Bugün sizlere gerçek bir öykü ustası Serra Menekay Öncel’in günümüze ışık tutan önemli bir araştırması olan “Kıvılcımdan Aleve Ege’deki Kuvayı Milliye” adlı eserinden söz etmek istiyorum.

Mustafa Kemal Atatürk’ün 19.Mayıs.1919’da Samsun’a çıkmasıyla başlayan ve 23.Nisan.1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılmasıyla küresel emperyalist sömürgeci kapitalist İngiltere ve müttefiklerinin Anadolu’yu işgal kuvvetlerine karşı Kuvayı Milliye direnişiyle Müdafaayı Hukuk bağlamında yürütülen Milli Mücadele’nin yüzüncü yılını kutluyoruz. Bu açıdan bakınca “Kuvayı Milliye” nedir sorusu gündeme geliyor.

Soruyu Saygın Düşün Kültür ve Devlet Adamı yazar Alev Coşkun Bey kısa, öz bir şekilde şöyle yanıtlamaktadır:

* Kuvayı Milliye, bilindiği gibi “Milli Kuvvetler” demektir.

* Bu bir halk örgütlenmesi, bir halk hareketidir.

* Kuvayı Milliye, büyük bir destandır.

* Yüz yıl öncesinin emperyalist devletlerine karşı bir başkaldırmaktır.

* Süper güçlerin desteğiyle Anadolu’yu işgal eden, yabancı askeri işgal kuvvetlerine karşı halkın direncidir.

* Kuvayı Milliye halka dayanan bir efsanedir, bir destandır.

O nedenle Nazım Hikmet, “Ateşi ve ihaneti gördük” diyordu.

Onun için Fazıl Hüznü Dağlarca,

Düşman gemileri İstanbul’da

Dalgalar vallah inanmaz” diyordu.[1]

Yunan askeri birlikleri 15.Mayıs.1919’da İzmir’e çıkınca üç gün içinde tüm yarımadayı işgal etti. Kuzeyde, Ayvalık alındı. Güneyde; Torbalı, Tire, Aydın işgal edildi.

Bayındır’ı ele geçiren Yunan Tümeni Ödemiş’e doğru ilerleyemiyordu. Ödemiş’te halka dayalı ilk Kuvayı Milliye örgütü devinim içindeydi. Yurtseverler, yedek subay gençler, Kaymakam Bekir Sami (Baran) Bey’i de ikna ettiler. Ödemiş’te Milli Mücadele’nin ilk hükümeti kuruldu. Askeri depo basıldı, silahlar halka dağıtıldı.

Ödemiş’in dışarı ile bağlantısını sağlayan telgrafhane işgal edildi. Yunan birliklerinin tren yoluyla Ödemiş’e girmelerini önlemek için demiryolu dinamitlendi.

Kuvayı Milliye’nin yerel hükümeti adına Kaymakam Bekir Sami Bey, Yunan işgal güçleri komutanına bir tehdit telgrafı gönderdi. Şöyle diyordu:

“Bugün burada başlayan milli galeyan…

Kuvayı Milliye’nin süngüleri altında yazdığım şu sözlerimle sizi ikaz ederek… hatırlatıyorum.

Silah patlarsa göreceğiniz netice pek acı ve elim olacaktır.

Artık biliniz ki kalem değil, silah konuşacaktır.”

Bu telgraf Kuvayı Milliye’nin simgesidir.

Yunan işgal güçleri ile Ödemiş’in bir avuç Kuvayı Milliyeci yurtseveri İlk Kurşun Tepesi’nde savaşa tutuştular. Bu savaş, halkın katılımıyla gerçekleşen ilk Kuvayı Milliye savaşıdır. Nazım Hikmet’in dediği gibi:

“Evet yaralıydı, yorgundu, fakirdi millet, en azılı düvellerle dövüşüyordu fakat dövüşüyordu, köle olmamak için iki kat, iki kat soyulmamak için!”

On misli, belki 50 misli, düşman karşısında 5 saat süren savaş sonunda Ödemiş Kuvayı Milliyecileri yenildiler, çoğu şehit oldu. Ama İlk Kurşun Savaşı, Yunan işgaline karşı silahla karşı konulabileceği gerçeğini ortaya koydu. Ege’de Kuvayı Milliye örgütlenmesi hızlanarak ete kemiğe bürünmeye başladı. Bozdağ’da, Beydağ’da, Aydın’da, Demirci’de, Gördes’te çoban ateşleri yanmaya başladı.

Kendisi de Ödemişli olan Sayın Alev Coşkun Bey, sözlerini şöyle tamamlıyor:

Gökçen Efe, Poslu Mestan Efe, Yörük Ali Efe, Demirci Mehmet Efe, Mursallılı İsmail Efe, Çaylılı Koca Mehmet Efe, Ayşe Çavuş, Gördesli Makbule, Milli Mücadelede hiçbir yerden emir almadan halkın içinden çıktılar. Ve Ege’de destansı Kuvayı Milliye’yi yarattılar.

Yazarımız Serra Menekay Hanım, o günleri anlatırken eserinde “Efelik ve Zeybekliğin ne olduğunu ve onu doğuran nedenleri” de çok güzel açıklıyor:

“… Düşman tek değildi ve yalnızca Yunan üniforması giyenlerden oluşmuyordu.

… Halk adaletsizliğe, adaletsizliği yaratan devlete, yöneticilere ve yenilgi üstüne yenilgi alan ordunun subaylarına isyan ediyordu.

Adaletsizlik en sonunda mutlaka kendi adaletini yaratır. Tarih boyunca böyle olmuştur. Üstelik Ege’de adaletsizliğe isyan ve kendi adaletini yaratma olgusu “efelik” kavramı olarak zaten mevcuttu, hatta Ege’nin insanının genlerine kodluydu.

… Ege’de özellikle Küçük Menderes’teki Ödemiş bölgesi ve Büyük Menderes’teki Aydın yöresi efeler diyarı olarak bilinir.”

Efelik ve Zeybekliği Doğuran Nedenler

Devletin dayatmacı ve despot yaklaşımları,

Bir türlü kurumsallaştırılamayan ve sağlanamayan adalet,

Ekonomik zorluklar ve fakirlik/yoksulluk gibi nedenler;

Bölgenin genç erkeklerinin önemli bir bölümünün, dağa çıkmayı bir yaşam biçimi olarak benimsemesine yol açıyordu. Bu tarz Ege’de çok yaygındı.”

“… Efeliğin ve Zeybekliğin kendi kuralları ve yapılanma düzeni vardır.  Dağlara çıkan bir genç önce efenin yanında kızan olur. Kendini kanıtladığında zeybekliğe, sonra baş zeybekliğe yükselir. Efesi öldüğünde veya kendisi yeni bir yerde yeni bir çete kurmaya layık görüldüğünde efe olur.

Efeler genellikle birbirinin alanına girmez, birbirleriyle çok zorda kalmadıkça dalaşmazlar. Otoriteye meydan okurken sırtlarını da en güçlüye dayamayı göz ardı etmez, halktan ve zenginlerden aldıklarıyla yaşamlarını sürdürürler. İyi ata binmek, keskin nişancılık, serinkanlılık, korkusuzluk, kurnazlık ve çeviklik iyi bir zeybekte aranan özelliklerdir.

Yoksul ve ezilen halkın gözünde efelik, haksızlığa karşı koymanın simgesi haline geldiğinden Ege’de halk arasında efelere sevgi ve saygı beslenmiştir.”[2]

Serra Menekay’ın “Kıvılcım’dan Aleve” adlı eseri için bir değerlendirme de, Atatürk ve Cumhuriyet Değerlerini toplumumuza en doğru ve en gerçekçi bir biçimde anlatmayı yaşam biçimi edinen ve bu uğurda 17 özgün, önemli araştırmayı kitaplaştırarak bizlere sunan Saygıdeğer Metin AYDOĞAN Bey’den şöyle geliyor:

Ege direnişi, halk söylencelerine konu olacak kahramanlıklarla doludur. İlk Kurşun Savaşı, Demirci Akıncıları, Kırımlı Ayşe Çavuş, Gördesli Makbule, Yörük Ali Efe… Her biri yurt sevgisiyle yoğrulmuş fedakârlığın destansı kişilikleridir. Türk yurdunun üstünde parlayan ancak genç kuşaklarınca görülemeyen yıldızlardır. Serra Menekay, bu yıldızları yeryüzüne indiriyor ve bugünün şarlatanlıkları içinde kendine yol arayanlara; “Alın, örnek alın. Yurt sevgisi nasıl olurmuş görün, adımınızı ona göre atın” diyor; herkese yol gösteriyor. Sağol Serra, kalemin her zaman güçlü, yurt sevgin her zaman ödünsüz olsun.”[3]

Serra Menekay, işte “Kıvılcım’dan Aleve Ege’deki Kuvayı Milliye” adını taşıyan bu güzel yapıtıyla Ege’deki Kuvayı Milliye’nin gerçek öyküsünü anlatıyor. Bu yapıtını hazırlarken, Ege Bölgesi’ndeki Kuvayı Milliye konusunda yazılan bütün kitapları incelemiş, hepsinden alıntılar yapıyor.

Güzel yurdumuzu il il /ilçe ilçe okul okul gezerek sanatçı arkadaşlarıyla halkımıza Atatürk’ü yaşadığı gerçekliğiyle ve akıl /bilim ışığında çağdaş uygarlığı yakalayıp geçmek uğrundaki devrimlerini, Cumhuriyet değerlerini özgün sunumuyla, etkili güzel sesiyle, sanatıyla anlatan Sayın Pınar AYHAN Hanım da “Kıvılcım’dan Aleve” adlı eseri değerlendirmeden hiç olur mu?

Buyurun onu da görelim:

“Serra Menekay, yakın tarihimizin hepsi birer efsaneye dönüşmüş kahramanlarını zarif, ince edipliği ve hem coşkulu hem heyecan verici araştırmacılığı ile adeta ellerinden tutup, zaman perdesini yırtarak bugüne getiriyor. Millî Mücadele yıllarının, birbirinden çok farklı hayatlar yaşayan ama tek ülküde kenetlenen efelerinin, bürokratlarının, din adamlarının, esnafının, kadınlarının Ege’de verdikleri özgürlük savaşını anlatırken bizlere diyor ki;

‘Bir Mustafa Kemal olamayabilirsiniz; ama bir Mustafa Bengisu, bir İbrahim Etem, Yörük Ali Efe ya da Çete Ayşe olup Millet Orkestrasının İstiklâl Marşını çalan özgürlük sanatçılarından biri olmamanız için hiçbir neden yok.’

Eğer bir Vatansever iseniz,

– ‘Ülkem için ben ne yapabilirim? sorusunu kendinize sıkça soruyor ve bu sorunun yanıtını arıyor olmalısınız.

Bu kitabı hemen okuyunuz ve yüreği memleket ve özgürlük aşkıyla yanan, onurlu bir kahramanını kendinize örnek seçerek çalışmaya koyulunuz. Göreceksiniz seçtiğiniz bu yol aydınlık ve çok güzel yarınların yolu olacak ve sizin yaşamınız da bu yolda anlam bulacak.”[4]

Yazar Serra Menekay, esasen bu çalışmasını Kuvayı Milliye’nin 100. yıl dönümünde yayınlamakla çok doğru bir zaman dilimini seçmiş oluyor. Daha önce,

* Kırım Türklerinin sürgünü ve inanılmaz dirençlerini Aluşta’dan Esen Yeller kitabıyla,

* Kumpas davalarını Kuşbakışı yapıtıyla,

* 12 Eylül’ü İğne Oyası eseriyle,

* Kırım’daki aydınlanma hareketini Şefika adlı kitabıyla okuyucuya sunan Serra Menekay, aslında gerçek bir öykü ustası olduğunu eserlerini Siz de okuyunca göreceğinizden eminim.

Bu kez Kıvılcımdan Aleve kitabıyla bize, Ege’deki Kuvayı Milliye’nin destanını sunuyor. Okuyucu kuşkusuz bu kitapta, Ege’deki Kuvayı Milliye’nin ruhunu da duyumsayacaktır.

Yazarı Sayın Serra Menekay Öncel Hanımı daha kendisinden nice böylesine güzel eserler bekleyerek kutluyorum. Bir tebrik, teşekkür ve kutlama da, eseri yayınlayan yurtsever insan Atatürk’ün Askerleri’nden Galeati Yayınevi sahibi E. Kurmay Albay V. Murat TULGA Bey’e olacaktır.

Sedat Şenermen

Kitabı İnternet ortamında satın almak için lütfen TIKLAYINIZ

Kaynakça

[1] Serra MENEKAY, “Kıvılcımdan Aleve Ege’deki Kuvayı Milliye”, Ankara, 2019, Galeati Yayıncılık, Önsöz’den.

[2] Serra MENEKAY, “Kıvılcımdan Aleve Ege’deki Kuvayı Milliye”, s.36-37.

[3],[4] “Kıvılcımdan Aleve Ege’deki Kuvayı Milliye”, Arka Kapak’tan

ETİKETLER:
Sedat Şenermen

Sedat Şenermen

İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü’nü bitirdiği 1970’den günümüze “Kur’an Araştırmaları” yapıyor. Bu çalışmalarıyla “Kur’an’ı Kur’an’dan Kur’anca Anlamak” yöntemini Kur’an’dan oluşturdu. Bu yöntemle; Kur’an’ı İlahi Mantığı Ve Kendi Bütünlüğü İçinde; Kavram bütünlüğü + Konu bütünlüğü + Sistem bütünlüğünde anlayıp anlatan konuşmalar yapıyor, makaleler ve kitaplar yayınlıyor. Hâlen “Konulu Sistematik Kur’an Sözlüğü” çerçevesinde kitap çalışmalarını sürdürüyor. Eserleri: 1) GAZİ MUSTAFA KEMAL’İN İSLAM /KUR’AN KÜLTÜRÜ (1 ve 2. Baskı, 2013), TOGAN Yayınları. 2) Akıl ve Bilim Işığında DİNLER VE DÜNYA EGEMENLİĞİ (Haziran 2013), TOGAN Yayınları. 3) Bilim ve Kur’an Dilinde KALP /AKIL (Mart 2014), TOGAN Yayınları. 4) MİLLİ İRADE NEDİR? (21 Yazar ile birlikte), İstanbul, 2014, ELMADAĞI Yayınları. 5) ATATÜRK, İSLAM ve LAİKLİK (Cumhuriyet Dönemi Din Öğretimi ve Eğitimi), İstanbul, 2015, ELMADAĞI Yayınları. 6) AKLIN KAYNAĞI İSLAM’DA BEYİN (SADR), Bilim ve Kur’an Dilinde, 2014, İstanbul, NERGİZ Yayınları. 7) İSLAM’DA ADALET (Adl, Kıst, Mizan, Hakk, Vasat), Temmuz 2015, NERGİZ Yayınları. 8) “Tarihsel Olaylarla AKIL TUTULMASI KİTLENME”, İstanbul, 2017, NERGİZ Yayınları. 9) ATATÜRK, İSLÂM VE LAİKLİK, HALİFELİĞİN KALDIRILMASI, İstanbul, 2017, NERGİZ Yayınları. 10) ATATÜRK VE TÜRK KADINI, İstanbul, 2018, NERGİZ Yayınları. 11) ŞEYTAN İÇİMİZDEKİ… DIŞIMIZDAKİ bireysel… küresel, İstanbul, 2019, Ulak Yayınları. 12) “Kur’an’ı Kur’an’dan Kur’anca Anlamak”, (Editör: Abdullah YILDIZ), Kur’an’ın Hayata Müdahalesi (Kitabı içinde: s. 31-38), İstanbul, 2004, Umran Yayınları. - MİLLİ İRADE BİLDİRİSİ imzacıları kapsamında Ekim 2013 tarihinden beri MİB çalışmalarına ”Milli İrade Birliği” sitesine yazıları ve konuşmalarıyla katılmıştır. - 1968-1969 yıllarında İSLAM MEDENİYETİ adlı aylık dergiyi yayınlamak. - Diyanet İşleri Başkanlığı’nca 15 günde bir yayınlanan DİYANET GAZETESİ’Nİ 1970’de kuruluşunu gerçekleştirerek, aynı zamanda aylık DİYANET DERGİSİ’NİN de bir süre yayınını sürdürmüştür. - Aylık UMRAN Dergisi’nde 1998, 1999 yıllarında “Kur’an Kavramlarını Kur’anca” ele alan makaleleri yayınlanmıştır.
Sedat Şenermen Tüm Yazıları
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.