Alexa
DOLAR 6,7632
EURO 7,5742
ALTIN 373,857
BIST 108865,91
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İzmir 24°C
Gök Gürültülü

Koranavirüs Ekonomik Paketi Üzerine

SİYASİ İRADENİN TERCİHLERİNDE VATANDAŞ YERİNE YANDAŞ ŞİRKETLER OLURSA, PAKET DE BÖYLE OLUR…

Koranavirüs Ekonomik Paketi Üzerine
19.03.2020 - 18:57
A+
A-

Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 18 Mart 2020 tarihinde Korona Virüsüne karşı ekonomik önlemler paketi açıkladı. Paketin bende yarattığı izlenimler şöyle:

Üç gün önce, korona virüsünün ekonomide neden olacağı tahribat ve resesyon için alınması gereken önlemleri yazmıştım. Benim önerilerimdeki ağırlık, hane halkı gelirlerinin, artırılması ve bu yolla da resesyona karşı piyasaya para girişinin sağlanmasıydı.  Elbette yine işyerleri kapanan küçük işletmeler başta olmak üzere tüm şirketlerde vergi ödemeleri ve banka borçlarının da faizsiz olarak ertelenmesi, şirketlerin kredi ve faiz ödemelerinin, faizsiz olarak iki ay ertelenmesi, bankaların yurt dışı yükümlülüklerine Merkez Bankası ve Hazine desteği, kapanan işyerlerine yönelik faizsiz finansman desteği sağlanmalıydı.Üç gün önce yazdığım yazıya ek olarak değerli dostlarımın ek önerisi ile tüm kira ödemeleri, icra işlemleri ve çek senet ödemeleri (ticari faaliyet olduğunu kanıtlananlar) üç ay durdurulmalı, kira, çek ve senet alacaklıları, faizi devlet tarafından karşılanmak üzere (sıfır faizle) 6 ay kredilendirilmeliydi.

Dün Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Bakanının açıkladığı pakette, çalışanlar ve hane halkı gelirlerini artırıcı hiçbir tedbir yoktu. Yine sermayeye kaynak aktarımı gündeme geldi. Olumlu olarak gördüğüm iki nokta, ihracatçılara nefes aldıracak düzenleme ve üç aylık vergi beyannameleri ve ödemelerinin altı ay sonraya ertelenmesiydi.

Açıklanan paketin öyle tartışılacak bir tarafı da yok. Tamamen havanda su dövülmüş, biraz sermaye korunmuş, çalışanlar, küçük esnaf, çiftçi görmezden gelinmiş boş bir paket. 4 ya da 5 gün ortalıkta görünmeyen Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı, paket açış konuşmasının ilk 45-50 dakikasını bu sürenin acısını çıkarmaya ayırdı. Eskiyi anlattı, kendisi gibi düşünmeyen herkese çattı, birleştirici olmak yerine yine toplumu bölen bir üslup kullanmayı tercih etti.

Esasında pakette, finansman dışında ekonomik faaliyetlere yönelik ek tedbirler beklentisi vardı. Daha önce işyerlerine getirilen kısıtlamalar ve geçici kapatmaların genişletilmesi bekleniyordu. Okulları, kahvehaneleri, gece kulüplerini, barları kapattıysan, AVM’ler başta olmak üzere, acil ihtiyaç maddeleri üretim ve ticareti yapanlar dışında heryeri kapatabilirlerdi. Bir yığın AVM, bankalar, devlet daireleri, özel sektör büro-ofis ve işyerleri, küçük sanayi siteleri açık kaldı. Bu ülke yıllardır dini bayramları 4 günden 9 güne çıkarıp uzun tatiller yapan bir ülke. Böyle bir ortamda acil ihtiyaç maddeleri ve acil kamu görevleri dışındaki tüm işyerlerini 15 gün kapatmanın ekonomiye bir maliyeti de olmazdı. Aksine salgının yaygınlaşmasına fren etkisi artardı.

Deniyor ki, devletin tüm kaynakları tükendi. Bütçe açık, dış finansman dengesi açık, kefen parası diye tabir edilen Merkez Bankası ihtiyaç akçesi bile har vurup harman savrulmuş… Başta işsizlik fonu olmak üzere fonlardaki para harcanmış.  Doğrudur, kaynak olmayınca paketin içi de boş olur…Ama kaynak yaratmak da siyasi iktidarın sorumluluğu ve becerisi dahilindedir.

IMF 1 trilyon dolar gibi müthiş bir fondan bahsediyor. Ancak IMF sağlayacağı kaynağın aktarılacağı alanları sıkı kontrol eder. O parayı diledikleri gibi harcayamayacakları için belli ki tercih etmiyorlar. Benim üç gün önceki yazımda kısa vadeli kaynak önerisi de vardı. Öncelikli olarak devlet bazı gelirlerden vazgeçecek. İki ay boyunca KDV gelirlerinin yarısını ve diğer tüm vergi ve harçları, faizsiz olarak iki ay erteleyecek. (Bu da piyasaya aktarılan bir kaynaktır) Bir diğer önerim tüm çalışanlar ve emeklilere iki ay boyunca birer maaş (ya da belli bir miktar da olabilir) ikramiye dağıtacak. (Bayram ikramiyesi gibi) Ve özel sektörde de yine tüm çalışanların hesabına bu ikramiyeyi yaktıracak ve bu ödemeler için özel sektörü ileriye yönelik faizsiz olarak borçlandıracak. Şu anda hayatını günü birlik geçindiren birçok küçük esnaf ve küçük esnaf yanında çalışan kişi, gelirsiz kaldı. Bunların büyük çoğunluğunun herhangi bir birikimi de yok.  İşyerleri geçici olarak kapanan küçük esnafın yanında çalışanlar hem gelirsiz hem de işsiz kaldı. Bu maaş ödemeleri Hazine kağıdı karşılığı (gerekirse Eurobond tahvilleri. Ki şu anda çok cazip)) Merkez Bankası kanalı ile yapılır ve iki ay sonra uygulanan sıkı mali politikalar ile ortaya çıkacak enflasyonist baskı giderilir ya da azaltılırdı. Durum sakinleştikten sonra da Merkez Bankası’nın elindeki hazine kağıtları ile piyasadaki para yavaş yavaş çekilir, enflasyonist baskı azaltılabilirdi. Bir diğer kaynak, yandaş müteahhitlere dağıtılan hazine garantili havaalanı, yol, köprü ödemeleri ile Millet Bahçesi ve benzeri gereksiz ihaleler ertelenebilirdi.

Tüm bunlar, işi bilmedikleri için yapılmıyor değil. Elbette biliyorlar. Siyasi ve ekonomik tercihlerinde vatandaş yok. İlle de yandaş şirketler …

NOT: Ekran başına ciddi bir yazı yazma niyeti ile oturdum. O nedenle, İstanbul ve Ankara’da 65 yaş üstündekilere ücretsiz kolonya ve maske dağıtımını, hem evden çıkmayıp hem de yüzde 1 KDV’li uçak bileti ile uçmayı, işyerleri kapanıp işsiz kalanların ekmek yerine, yüzde 10 peşinat yüzde 90 kredi ile konut alma fırsatlarını ve paket açıklanırken keyfi yerine gelen ve gevrek gevrek gülen TOBB Başkanını mizahçılara bırakıyorum.

Meriç Köyatası

Meriç Köyatası

1957 İzmir doğumlu. İlk, orta, lise eğitimini İzmir’de tamamladı. Hacettepe Üniversitesi Ekonomi bölümünden mezun. 38 yıllık gazetecilik hayatında çeşitli gazetelerde muhabirlik, köşe yazarlığı ve yöneticilik, televizyonlarda da yorumculuk, anchormanlik, yöneticilik yaptı. Osmanlı’dan günümüze Türk ekonomisini anlatan ekonomi kitabı ile yelkencilik ve denizcilik üzerine 2 kitabı vardır.
Meriç Köyatası Tüm Yazıları
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.