Alexa
DOLAR 6,8627
EURO 7,774
ALTIN 397,212
BIST 114808,56
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İzmir 34°C
Sıcak

Türkiye Libya da ne yapıyor?

18 Aralık 2010 da Arap Baharının Tunus ta başlamasıyla, halk ayaklanmaları 15 Şubat 2011 de komşu ülke Libya’ya sıçradı. Sokak gösterileri çatışmaya dönüştü ve 20 Ekim 2011 de Kaddafi’nin öldürülmesiyle Libya halkı ve devleti yeni bir döneme ayakbastı.

Libya nüfusu, diğer Arap ülkelerinde olduğu gibi çok sayıda aşiretten oluşur. Libya merkezli aşiretlerin özelliği diğer komşu ülkelere de yayılmalarıdır. Örneğin Mısır da, Körfez Arap ülkelerinde, Cezayir de ve diğer birçok Arap ülkelerinde bu aşiretlerin önemli nüfuslarının olduğu ve merkez ile sıkı ilişki içinde oldukları ve birbirlerini etkiledikleri bilinmektedir. Dolaysıyla Libya’nın yönetiminde hangi aşiretlerin olduğu çok sayıda Arap ülkesini etkilemekte ve ilgilendirmektedir. Türkiye de çok fazla bilinmeyen bir başka Libya gerçeği ise, Türk kökenli aşiretlerin de bulunduğudur. Osmanlı İmparatorluğu döneminde gönderilen çok sayı da asker ve yönetici Türk,Libya’dan geri dönmemiş veya dönememişlerdir, Tunus ve Cezayir’de olduğu gibi. Ayrıca 1897 de Girit’in Osmanlıdan kopmasıyla burada yaşayan Türklerin bir kısmı da Libya’ya yerleşmiş ve Türk nüfus çoğalmıştır. Libya da halen 13 aşiret ( Yadar, Al-Makasba, Al-Şaraksa, Al-Jahanat, Al-Faratsa, Al-Ramla, Al-Daratfa, Ibad, Al-Şafahda, Al-Makavba, Karara, Al-Zavabi, Al-Balabla) kendilerini Türk olarak tanımlar ve “Kuloğlu ve Köroğlu” adlarını taşırlar. Libya nüfusu bugün 6.6  milyondur. Bu nüfus içinde Türk nüfusu bir milyonun üzerindedir. Türk kökenliler çoğunlukla Mısrata, Trablus, Zaviya, Derna, Zliten ve Bingazi de yaşamaktadır. Türklerin en yoğun yaşadığı 400 bin nüfuslu Mısratakentinin 280 bini Türk’tür. Ülkenin Trablus ve Bingazi’den sonra üçüncü büyük kenti olan Mısrata, önemli bir Liman, sanayi, askeri ve stratejik bir kentidir.

Bugün itibariyle Libya da iki önemli güç var. Birisi Birleşmiş Milletlerin meşru saydığı ve başında Türk kökenli Fayiz Es Sarraç’ın bulunduğu başkent Trablus ta bulunan “Ulusal Mutabakat Hükümeti” ve diğeri ise Kaddafi’nin eski generali uzun yıllar Amerika da yaşamış Halife Hafter, ülkenin doğusu Tobruk kenti merkezli “Temsilciler Meclisi”dir.

Türkiye, Birleşmiş Milletlerin meşru saydığı ve İhvan (Müslüman Kardeşler) olarak nitelendirilen Ulusal Mutabakat Hükümetini desteklemektedir. Rusya, Fransa, Mısır, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ise general Hafteri desteklemektedir. Arap ülkelerinin Hafteri desteklemelerinin asıl nedeni, rejimlerine tehdit olarak gördükleri İhvan veya diğer adıyla Müslüman Kardeşlerin Libya gibi zengin bir ülkede iktidar olmalarını istememeleridir. 2014 yılından bu tarafa iki grup arasında ki çatışmalar devam etmektedir. General Hafter aldığı büyük dış destekle ülke topraklarının %80’ni ele geçirmiştir. Ancak sorun, kendisi meşru olarak kabul edilmemekte ve başkent Trablus’a sahip olamamaktadır. 18 Mayıs ta, Hafterin kontrolün de olan başkent Trablus’a yakın ve stratejik bir noktada olan Vattiye hava üssünü, Türkiye’nin büyük desteği ile meşru Sarraç hükümeti ele geçirdi. Bu general Hafter için büyük bir prestij ve stratejik kayıptır. Rusların ve Arapların desteklediği Hafterin bu kaybı Rusları ve Arapları harekete geçirdi. ABD yaptığı açıklama da Rusya’nın Haftere iki savaş uçağı gönderdiğini ve fotoğraflarını kamuoyuna servis etti. Rusya’nın paralı asker şirketi Wagner ve Birleşik Arap Emirlikleri ile Mısır’ın paralı asker şirketleri Moran ve Schit’in bölgede Hafterin lehine ciddi askeri faaliyetlerde bulunduğu bilinmektedir.

Türkiye, 27 Kasım 2019 tarihinde, Libya’nın meşru hükümeti ile “Deniz Yetki Alanları” anlaşması yapmış ve kendi karşısın da oluşan, Yunanistan, Mısır ve İsrail’e, doğu Akdeniz deniz altı doğal zenginlikleri paylaşma sorunun da kendisinin de olduğunu Libya ile vardığı anlaşmayla göstermiş oldu. Ancak orta da ciddi bir sorun var, zira “Deniz Yetki Alanları” anlaşmasında yer alan deniz alanları general Hafterin kontrolündedir.Türk Silahlı Kuvvetlerinin Libya da ki faaliyetlerinin Libya da bir Müslüman Kardeşler iktidarı sağlamak için değil, Türk ve Libya Arap halkının çıkarlarına uygun bir düzen kurulması için çalıştığına inanmak istiyoruz.

Prof.Dr.Haydar Çakmak

Prof.Dr.Haydar Çakmak

EĞİTİM: Lisans eğitimi: Fransa’nın Dijon kentinde, Bourgogne Üniversitesi’nde (Faculte De SciencesHumaines. Bölümü: SciencesSociales - Sosyal Bilimler Bölümü ), İyi derece ile mezun, 1985 Yüksek Lisans: Fransa’nın Besançon kentinde Franche-Compte Üniversitesi’nde (Faculte De SciencesHumaines-Beşeri Bilimler Fakültesi), Çok iyi derece ile mezun, 1987 Doktora: Paris-x Nanterre Üniversitesi’nde ( Faculte De Droit et de SciencesPolitiques - Hukuk ve Siyasal Bilgiler Fakültesi ) Tez Konusu: La Turquıe Et LesOrganisationsInternationales. Mezuniyet derecesi, Fransa da ki en yüksek derece olan “Çok şerefli” (TresHonorable - 1993) ÇALIŞMA HAYATI: -Ocak-Ekim 1994 Ayları arası UNESCO Milli komitede çalışma -1994-2000 yılları arasında Trabzon Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde Uluslararası -İlişkiler Bölüm Başkanlığı ve öğretim üyeliği -2000-2001 eğitim ve öğretim yılında Kazakistan’da Hoca Ahmet Yesevi Üniversitesi’nde Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanlığı - 1999 yılında Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalında Doçent -2005 Yılında ise aynı anabilim dalında Profesör oldum. -2005 Haziran-2006 Ocak ayları arasında Genelkurmay Başkanlığına bağlı NATO’ya akredite “Terörle Mücadele Mükemmeliyet Merkezi’nin kurucu başkanlığını yaptım ve kendi isteğim ile ayrıldım. -2004-2007 yılları arasında dört yıl süreyle British Councıltarafından yürütülen, Avrupa Birliğinin Jean Monnet burslarının jüri üyeliği ve jüri başkanlığını yaptım. -Genel Kurmay Başkanlığı Savunma Bilimleri Enstitüsünde 2002-2013 yılları arasın da, Yüksek Lisans ve Doktora Dersleri verdim, Askeri Akademilerde ve Kara Harp Okulunda dersler verdim. -Alman, Sosyal Demokrat, Frederik EBERT Vakfı için Sol Belediyeler de Avrupa Birliği Sertifika Programın da 10 Yıl çalıştım,-- -Alman, Merkez Sağ Konrad ADANEUER Vakfı adına yeni Kurulan Üniversiteler de Avrupa Birliği Sertifika programlarında 12 yıl konuşmacı olarak yer aldım. -Nisan 2002 ve Temmuz 2012 yılları arasında Ankara, Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü başkanlığı yaptım
Prof.Dr.Haydar Çakmak Tüm Yazıları
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.